Bu ayki bültenimizde; sigortalı maddi kıymetleriniz bir hasara uğradığında yapılan sigorta bedeli hesaplamaları ve özellikle uygulamada karşılaştığımız “Rayiç Bedel Esası” ile ilgili önemli bilgilere yer vermek istiyoruz.

Rayiç Bedel Nedir?

Rayiç bedel kısaca bir malın piyasadaki güncel değeridir. Pazar değeri veya piyasa değeri olarak da adlandırılan rayiç bedel; araç, konut ve arsa gibi kıymetlerin değerinin çok altında veya çok üstünde alınıp satılmasını engellemek için geliştirilmiş bir kavramdır.

Bir varlığın değerinin çok üstünde satılması halinde ekonomik yönden alıcı zarar görürken satıcı haksız kazanç elde edecektir. Bir kıymetin değerinin çok altında satılması ise ekonomik yönden satıcıya zarar verirken alıcıya haksız kazanç sağlayacaktır.

Buna göre rayiç bedel, alım satım işlemlerinde hem alıcının hem de satıcının menfaatlerini koruma amacı güden bir kavramdır.

Sigorta İşlemlerinde Rayiç Bedel Kavramı:

Araç Sigortalarında Rayiç Bedel;

Araçların değeri; markasına, modeline ve içerdiği teknik özelliklerine göre değişiklik gösterir. Araç rayiç bedeli, aracın alım satım işlemlerinin yapıldığı günkü değerini ifade eder.

Araç rayiç bedeli, özellikle kasko sigortası yaptırılırken kasko bedelinin belirlenmesi noktasında önemlidir. Bir diğer deyişle kasko sigortası primleri, rayiç bedel esası dikkate alınarak hesaplanır.

Aracın Rayiç Bedeli Nasıl Belirlenir?

Araç rayiç bedel hesaplama işleminde aracın markası, modeli, kilometresi ve hasar geçmişi gibi kriterler devreye girer. Kasko sigortalarında Türkiye Sigorta Birliği (TSB) tarafından açıklanan kasko değer listesi göz önüne alınır.

Araç rayiç bedeli belirlenirken; araç ithalat ve ihracat firmaları ve web siteleri, galeriler, 2. el araç satışı yapan sitelerdeki ilanlar, süreli yayınlar ile gazetelerin ikinci el ilanları gibi kaynaklardan da faydalanılır.

İşyeri Sigortalarında Rayiç Bedel Uygulamaları;

İşyeri yangın sigortalarında konu maddi kıymetlerin teminat değerlerinin belirlenmesinde aksi kararlaştırılmadıkça rayiç değer esası uygulanmaktadır.

* Rayiç değer esasına göre tanzim edilen işyeri sigortalarında; teminat kapsamına dâhil edilmiş olan maddi kıymetlerin tazminat ödemelerinde eskime, aşınma, yıpranma (kullanma payı) ve başka sebeplerden ileri gelen kıymet eksilmeleri düşülür ve varsa yenilerinin belirgin randıman ve nitelik farkları da ödenecek tazminattan indirilir.

*** Yeni değer esasına göre düzenlenen sigortalar ***

Makine kırılması ve elektronik cihaz sigortalarında ve mutabakatlı değer esasına göre düzenlenen işyeri yangın sigortalarında yeni ikame değer esası uygulanmaktadır.

Yeni değer esasına göre tanzim edilen poliçelerdeki tazminat ödemelerinde; rizikonun gerçekleştiği yer ve tarihte sigorta konusu kıymetin yeniden yapım veya alım maliyetine göre bulunan ikame bedeli esas alınır. (nakliye, montaj, gümrük, vergi, resim, harç, plaka vs. masrafları dahil olmak üzere yeni değer)

Sigortacının eksik sigorta, sovtaj ve belirgin teknoloji farkından kaynaklanan tenzilat hakları saklıdır. Bu sigortalarda da, eskime, aşınma ve yıpranma payı için poliçede belirtilmiş olan azami oranın veya yaşın aşılmış olması halinde, tazmin kıymetinde yine rayiç bedel esası dikkate alınır.